Home Blog E-health Patiëntenportals - de toekomst van de zorg?
Patiëntenportals - de toekomst van de zorg?
Geschreven door Floor van Tulder   
maandag, 21 september 2009 07:20

De toenemende zorgvraag leidt de laatste jaren tot initiatieven om de zorgverlening efficiënter en effectiever te maken. De zogenoemde ‘patiëntenportals’ zijn hiervan een voorbeeld.

Wat zijn deze portals en waarvoor worden ze gebruikt? Wat zijn voor- en nadelen van het gebruik van de portals? Tot slot wordt gekeken naar de huidige ontwikkelingen op het gebied van de patiëntenportals en naar de toekomst van online zorg.

De toenemende zorgvraag leidt de laatste jaren tot initiatieven om de zorgverlening efficiënter en effectiever te maken. De zogenoemde ‘patiëntenportals’ zijn hiervan een voorbeeld.

Wat zijn deze portals en waarvoor worden ze gebruikt? Wat zijn voor- en nadelen van het gebruik van de portals? Tot slot wordt gekeken naar de huidige ontwikkelingen op het gebied van de patiëntenportals en naar de toekomst van online zorg.

Wat zijn patiëntenportals?

Patiëntenportals zijn gezondheidszorggerelateerde, online applicaties waardoor patiënten medische informatie kunnen opvragen, persoonlijke medische informatie kunnen opslaan, kunnen communiceren met hun zorgverleners, ‘gemonitored’ worden of zelfs (delen van) een behandeling via internet kunnen volgen. De bestaande patiëntenportals bieden vaak niet alle mogelijkheden, maar richten zich op een of enkele van deze aspecten.

Waarvoor worden patiëntenportals gebruikt?

De patiëntenportals worden voor meerdere functies gebruikt.

  • Informatieverstrekking

Patiënten kunnen via een patiëntenportal vaak medische informatie opzoeken, bijvoorbeeld over een bepaalde aandoening.

  • Persoonlijk dossier

Patiënten kunnen op een patiëntenportal persoonlijke medische informatie opslaan.

Hierdoor hebben zij een duidelijk overzicht en kunnen zij hun informatie delen met degenen aan wie zij hiervoor toestemming geven.

  • Communicatie

Patiënten kunnen via een patiëntenportal communiceren met medepatiënten of zorgverleners.

  • Behandeling

Patiënten kunnen via een patiëntenportal (delen van) een behandeling volgen. Zo zijn er bijvoorbeeld portals waarbij zorgverleners opdrachten aan de patiënt kan geven en deze opdrachten van feedback kan voorzien.

  • Monitoring

De gezondheid of behandeling van patiënten kan door zichzelf, de zorgverlener of door mensen in de omgeving ‘gemonitord’ worden (bijv. door registratie van stemming). Hierdoor wordt het sneller duidelijk of het slechter of beter gaat met patiënt en of de behandeling effectief is.

 

Wat zijn voor- en nadelen van patiëntenportals?

Voordelen

  • Makkelijk in gebruik waardoor zorg beter toegankelijk wordt (bijvoorbeeld voor mensen die slecht in staat zijn zich te verplaatsen).
  • De portals zijn 24/7 uur beschikbaar, waardoor er een betere toegankelijkheid van de zorg is.
  • De patiënt kan zelf kiezen op welke dag en tijd hij gebruik maakt van de portal.
  • De patiënt kan via de portal gericht informatie ontvangen die voor hem nuttig is.
  • Er is asynchrone communicatie mogelijk (patiënten hoeven niet gelijktijdig met medepatiënten of zorgverlener op de portal te zijn), wat meer vrijheid creëert voor zowel de patiënt als de zorgverlener.
  • Groter zorgaanbod, patiënten hebben een grotere keuzevrijheid voor zorg.
  • De portal levert grote tijdsbesparing op (minder no show, bepaalde zorg onderdelen kunnen sneller en goedkoper, zoals digitaal afnemen van vragenlijsten)
  • Patiënten komen beter voorbereid naar afspraken.
  • Onderdelen van behandelingen die normaal veel tijd en geld kosten kunnen sneller en goedkoper doorlopen worden (bijvoorbeeld aanmeldingsprocedures of diagnose met behulp van vragenlijsten).

Nadelen

  • Minder persoonlijke benadering door het ontbreken of verminderen van face-to-face contact.
  • Een patiënt kan niet goed in staat is belangrijke informatie te verwoorden via de portal, waardoor de geboden hulp niet optimaal kan zijn. (webanalfabetisme)
  • Non-verbale communicatie kan niet meer of minder ingezet worden
  • Een klinische blik is via een patiëntenportal niet altijd mogelijk, waardoor hulpverleners belangrijke informatie kunnen missen.
  • Zorgverleners zijn afhankelijk van de informatie die de patiënten willen of kunnen aanleveren via de portal.
  • Patiënten en zorgverleners kunnen zich geremd voelen in het gebruik van de portals uit angst voor schending van de privacy.

 

Wat zijn de huidige ontwikkelingen op het gebied van patiëntenportals?

Steeds meer gezondheidszorginstellingen overwegen het gebruik van patiëntenportals om behandeling te innoveren. Onderzoeken naar ervaringen van gebruikers laten overwegend positieve reacties zien. Naast instellingen zijn er ook bedrijven die proberen te innoveren op het gebied van zorg.

 

Zo zijn Google en Microsoft beiden gestart met het aanbieden van een ‘electronic health record’ (Google Health en HealthVault), waarop de patiënten al hun medische gegevens kunnen opslaan. Het doel van beiden is het centraal zetten van de patiënt en hun informatie, zodat zij zelf hun medische informatie kunnen beheren en verstrekken aan hulpverleners. In Nederland loopt gelijktijdig met deze ontwikkelingen de ontwikkeling van een landelijk Elektronisch Patiënten Dossier (EPD) in opdracht van de overheid.

 

Daarnaast zijn er portals ontwikkeld voor specifieke aandoeningen waarbij de portal gebruikt wordt voor ondersteuning bij het omgaan met een chronische ziekte (diabetes, astma) of voor het specifiek beschikbaar stellen van informatie over de behandeling (IVF-behandeling). Patiëntenportals kunnen een belangrijke rol spelen bij verdere ontwikkeling van ketenzorg en netwerken van patiënten en professionals.

 

De verwachting voor de toekomst is dat de patiënt steeds centraler zal komen te staan en een steeds meer sturende rol zal krijgen in zijn zorgverlening. Het gebruik van patiëntenportals zal hier een leidende rol in hebben.

 

Bronvermelding:

ehealth1

- http://en.wikipedia.org/wiki/Patient_portal

- http://www.careweb.nl/nloh/?p=113

- http://www.google.com/intl/nl/health/about/index.html

- http://www.healthvault.com

- http://www.ippz.nl/producten/mijntherapie.html

- Nationaal ICT Instituut in de Zorg (2008). Signaal, kwartaaluitgave 4: december 2008. Calff & Meischke: Amsterdam

- Velde, van der, F., Cihangir, S., Borghans, H.J. (2008). E-health en domotica in de zorg: kans of risico? Prismant: Utrecht.