U weet het vast al: kanker is inmiddels doodsoorzaak nummer 1. Eén op de drie mensen krijgt tijdens zijn leven deze levensbedreigende ziekte. Elk jaar krijgen ruim 13.000 mensen borstkanker. 2% van deze mensen ontvangt hulp van de medisch psycholoog. 30% van deze patiënten heeft angst voor terugkeer van de ziekte of wordt depressief. Deze feiten hebben prof. dr. Judith Prins gemotiveerd om een online zelfhulpprogramma te ontwikkelen voor vrouwen met borstkanker. Dit programma wordt aangeboden via het door IPPZ geleverde E-coach programma van de afdeling Medische Psychologie van het UMC St Radboud. In haar oratie, met als titel 'Medisch en psychologisch, meer dan logisch', nu online beschikbaar, geeft zij een samenvatting van haar visie op de ondersteuning van patiënten met ernstige of chronische lichamelijke aandoeningen.

De lichamelijke en psychische gevolgen van een lichamelijke ziekte worden wel distress genoemd. Juist op het gebied van het leren omgaan met deze distress, ziet Prins een duidelijke rol voor haar afdeling medische psychologie. Prins heeft in samenwerking met anderen de lastmeter ontwikkeld, een instrument waarmee snel nagegaan kan worden in welke mate een kankerpatiënt lichamelijke, emotionele, spirituele, sociale of praktische problemen ervaart.

Empowerment van de patiënt is een belangrijk element in haar visie. Zij gaat er van uit dat patiënten zelf over krachtbronnen beschikken die hen kunnen helpen om met de gevolgen van de ziekte om te gaan. Naast risicoprofielen wil zij ook juist de sterke kanten van mensen in kaart brengen. Een levensbedreigende ziekte ontwricht in veel gevallen iemands leven, zeker voor een bepaalde periode.

Prins wil niet alle kankerpatiënten met psychosociale problemen naar de psycholoog sturen. Ze heeft voor deze patiënten een zelfhulpprogramma ontwikkeld, dat hen informatie geeft en voorbeelden van hoe anderen met de ziekte zijn omgegaan. Zo'n programma biedt daarnaast kennis, tools en tips die iemand kan gebruiken om zelf met de distress om te gaan zonder helemaal zelf het wiel te hoeven uitvinden. Belangrijke anderen in de omgeving van de patiënten krijgen hierbij een actieve rol. Zelfhulp doe je niet alleen - zou het motto van Prins kunnen zijn.

Aandacht voor de levensstijl bij het voorkomen en managen van chronische ziekten neemt snel toe. Kaiser Permanente, een snel groeiende en succesvolle geïntegreerde gezondheidsinstelling in de Verenigde Staten besteedt hier veel aandacht aan. Kaiser Permanente is zorginkoper en -aanbieder tegelijk. De patiënten die in zorg zijn bij deze instelling, krijgen actief ondersteuning bij het aanleren van een gezonde leefstijl. Zij worden via e-health geïnformeerd over de invloed van leefstijl op gezondheid, en krijgen ook support bij het omgaan met chronische aandoeningen.

Onderzoeken wijzen op een grote patiënttevredenheid en effectiviteit van de zorg van Kaiser Permanente, en het blijkt dat 30% van de patiënten actief gebruik maakt van de online toepassingen die binnen het zorgaanbod beschikbaar zijn. Kaiser Permanente heeft fors (10% van het budget) geïnvesteerd in goede ICT, en dat werpt nu zijn vruchten af.

IPPZ ziet in deze ontwikkelingen grote potentie voor verbetering van de positie van mensen die getroffen worden door een ernstige ziekte of moeten leven met een chronische aandoening. Integratie van medische en psychologische zorg, goede informatievoorziening voor de patiënt en veel aandacht voor zelfmanagement, zijn daarbij belangrijke bouwstenen.

Oratie van Judith Prins (pdf)

Informatie over de lastmeter

Meer informatie over Kaiser Permanente:
http://www.integratedcare.hulpsite.eu/000000995e0c32b01/index.html

Uitgebreide wiki over Kaiser Permanente
http://en.wikipedia.org/wiki/Kaiser_Permanente

Tijdschrift van Kaiser Permanente - 'a peer-reviewed journal of medical science, social science in medicine and medical humanities'.
http://www.thepermanentejournal.org/